Parochie De Vier Evangelisten Amsterdam 
 
 
 

OVERWEGING OP DE LAATSTE ZONDAG DOOR HET JAAR

Viering: Christus koning

Lezing:

  • Matteüs

Geschreven door: Pater Paul Begheyn sj

Vandaag is het de laatste zondag door het jaar, bedoeld is: het
kerkelijk jaar. Dat is een uitnodiging om terug te blikken en stil te
staan. Dan kun je kritisch en eerlijk kijken naar je relaties: de
relatie met jezelf, je relatie met anderen, en je relatie met God.
Die drie relaties horen bij elkaar, ze kunnen niet zonder elkaar. Als
ik niet lekker in mijn vel zit heeft dat gevolgen voor mijn relatie
met anderen en met God. Als ik een gezonde en warme band heb met God,
dan heeft dat een positieve invloed op mijn band met anderen en met
onze samenleving. Als mijn relatie met anderen verstoord is heeft dat
een negatieve weerslag op mijzelf en op God.
Hier moest ik aan denken toen ik deze week een kritische column in de
krant las over de politiek in Nederland en de gevolgen ervan voor
onze relaties. Daaruit lees ik nu een lang fragment voor:
"Het populisme beloofde ons verlossers, stuk voor stuk jammerlijk
mislukt. Nu wil het establishment saamhorigheid in tijden van crisis
scheppen. Vanuit de polarisatiestand moet ineens worden omgeschakeld
naar de saamhorigheidsstand. Dat gaat ons slecht af. De afgelopen
jaren is zo ongeveer iedere bevolkingsgroep tegen elkaar opgehitst -
volk tegen elite, meerderheid tegen minderheid, ongelovigen tegen
gelovigen, zieken tegen gezonden, werkenden tegen niet-werkenden. Dan
wordt solidariteit een lastig begrip; wil je elkaar iets gunnen, dan
zal je ook werkelijk een beetje tot elkaar gebracht moeten worden.
Best moeilijk iets voor iemand over te hebben wanneer je het gevoel
hebt dat hij je niet echt ziet zitten, dat hij het liefst alles waar
hij zelf geen gebruik van maakt wil afschaffen." [Bas Heijne, NRC 17
november 2012].
Deze ongezouten kritiek brengt ons op een misschien vreemde manier
bij het feest van vandaag: het feest van Christus, Koning van het
heelal. Als we ons richten op Christus in plaats van op populistische
verlossers, komen er mogelijkheden voor vrede die zich uitstrekt over
allen. Als we ons niet blindstaren op onszelf en onze egoïstische
plannen, komt er ruimte voor echte solidariteit. Het gevaar van nep-
verlossers is een blijvend punt van aandacht geweest in onze kerk.
Het feest van Christus Koning is er niet voor niets gekomen, en wel
in 1925. Het was het jaar, waarin Benito Mussolini in Italië zich
uitriep tot Il Duce, in het Nederlands "de leider", en in het Duits
"der Führer". Als u die namen hoort, weet u wel hoe laat het is. Om
het gevaar van leiders, die anderen tot slaven en gewetenloze robots
degraderen, aan de kaak te stellen, schreef paus Pius XI een
encycliek, waarin hij een koningschap ten voorbeeld stelde, dat niet
van deze wereld is. Daarmee haalde hij de woorden aan, die Jezus in
het evangelie van vandaag richtte tot Pilatus, een wereldse heerser
zonder geweten en zonder mededogen. Christus is een koning die ons
liefheeft, zonder uitzondering, en die ons tot een koninkrijk van
priesters heeft gemaakt. Wij, mannen en vrouwen, jong en oud, vormen
samen een koninkrijk, dat nooit ten gronde gaat. Maar daarvoor moeten
we wel kiezen. De huidige paus wees in dit verband onlangs [22
november 2009] op de beeldspraak van Ignatius van Loyola, de stichter
van de jezuïeten. Ignatius houdt ons voor ogen, hoe Christus alle
mensen roept en onder zijn standaard wil scharen, terwijl Lucifer, de
doodsvijand van onze menselijke natuur, ons onder zíjn standaard
wenst [Geestelijke Oefeningen 136-147]. Ondanks de militaristisch
beeldspraak, die meer eigen is aan de zestiende eeuw dan aan onze
tijd, is het duidelijk wat er bedoeld wordt. Je moet partij kiezen.
Wie kies je? Wat kies je? Kies om gekozen te worden, door Christus
Koning. In hem heb je een voorbeeld, en een vriend. Onder zijn
vleugels ben je veilig. Bij hem vind je tochtgenoten en steunpilaren.
Onder zijn standaard kun je mensen vinden, die je troosten en
opwekken. Met hen kun je solidair zijn en solidariteit tonen aan
anderen die het minder getroffen hebben.
Dit is de laatste zondag van het kerkelijk jaar. Als we
willen terugkijken om te ontdekken hoe we verder moeten, kunnen we
inspiratie vinden in een tekst van de Duitse theologe en dichteres
Dorothee Sölle, die ooit schreef:
Vandaag heb ik me voorgenomen
elke dag drie zaken te vinden
die te prijzen zijn.
Concreet zou dat kunnen betekenen dat je elke dag een ogenblik stil
bent en de dag overziet met de vraag: &Voor welke drie dingen ben ik
vandaag dankbaar&. Dat kunnen heel kleine dingen zijn, zoals de
Japanse man die ik gisteren in de tram zag, en die eerbiedig zat te
kijken naar het beeld van de Pieta van Michelangelo, dat hij op zijn
iPad had geplaatst. Of vier ooievaars in een weiland, die ik zag
vanuit de trein. Of een vriendelijke mevrouw in de bibliotheek. Of de
herinnering aan een geliefde. Of een lied dat je samen zingt in een
viering. Naarmate je meer redenen voor dankbaarheid vindt, word je
een gelukkiger mens. Dankbare mensen hebben iets goddelijks. Probeer
het maar.
Archief preken