Parochie De Vier Evangelisten Amsterdam 
 
 
 

Geroepen om mee te werken aan Gods koninkrijk: ja, jij!

Viering: 5e zondag door het jaar

Lezingen:

  • Jesaja 6, 1-8
  • Lucas 5, 1-11

Geschreven door: Pastor Colm Dekker

Wat vooraf ging
In zijn evangelie laat Lucas ons Jezus zien als een door God gezondene, iemand op wie Gods Geest rust en die de bevrijdende boodschap waar gaat maken dat mensen niet meer in de knel hoeven te zitten maar als nieuwe, bevrijde mensen mogen leven:
'Armen verstaan het goede nieuws van Gods blijde boodschap,
gevangenen zien een vrije toekomst voor zich,
(ver)blinden gaan zien,
verdrukten gaan hun weg in vrijheid, schulden worden kwijtgescholden,
knellende banden worden verbroken en mensen worden nieuwe kansen geboden.'
Daartoe heeft Jezus Gods Geest mogen ontvangen, daartoe drijft deze Geest hem. Zo mochten we het in de versie van Lucas horen bij de doop van Jezus en bij zijn optreden in de synagoge van Nazaret.

Deze weg om Gods koninkrijk heel concreet hier en nu waar te gaan maken, heeft Jezus tot nu toe alleen gedaan, in woord en daad, sprekend in de synagogen van Kafarnaüm en de andere dorpen en steden van Galilea, mensen bevrijdend en genezend, rondtrekkend door het joodse land. Vandaag ontstaat er voor het eerst een messiaanse beweging rondom Jezus in de zin dat anderen zich bij hem aan gaan sluiten. Voor het eerst nodigt Jezus anderen uit om mee te gaan doen.

Elementen in dit verhaal
In het verhaal van vandaag zit een heel aantal elementen dat perfect aansluit bij het beeld dat Lucas ons van Jezus aan het schetsen is, maar sommige daarvan zitten (voor onze niet-Joodse oren) wel zo verstopt dat we ze gemakkelijk over het hoofd kunnen zien.

Zo begint het verhaal (in de letterlijke tekst) met: 'En het geschiedde', en dat is meer dan: En toen, en toen. Dat wil zeggen: Let op, hier schrijft God geschiedenis in het leven van mensen.
En het geschiedde: Jezus stond aan het meer van Gennesaret
en het volk verdrong zich om hem om het Woord van God te horen. Kom daar maar eens om! dat mensen te hoop lopen om het Woord van God te horen: geen saaie, achterhaalde, moralistische boodschap maar een mens die woorden spreekt met bevrijdende kracht.
Jezus ging zitten: dat is wat de Joodse leraar doet: die zit met zijn leerlingen om zich heen en geeft hun onderricht. Zo zit Jezus daar, in de boot van Simon Petrus: hij geeft de mensen onderricht, zoals hij ook in de synagogen doet.
Als Petrus Jezus aanspreekt, zegt hij (hier) dan ook: Meester. Dat is hoe Lucas Jezus hier neerzet: hij is de leermeester die de mensen onderricht.

Johannes vertelt ook een verhaal met een aantal van deze elementen,
maar dan spelend na Jezus' verrijzenis. Lucas gaat het ook hier niet om de chronologische volgorde waarin de dingen echt gebeurd zouden zijn, maar om - zoals hij in zijn inleiding zegt - het voor ons logisch en overzichtelijk te presenteren. Lucas wil ons op deze manier kennis laten maken met Jezus, opdat ook wij zijn leerling worden.

Het gaat niet alleen om woorden, maar om taal en teken. Jezus geeft de vissers opdracht hun netten uit te slaan, en Petrus antwoordt: 'Als u het zegt', letterlijk: 'Op jouw woord', een teken van vertrouwen in de persoon van Jezus.

Als Simon Petrus ziet hoeveel vis zij binnenhalen, valt hij voor Jezus op de knieën en zegt: 'Ga weg van mij, Heer, want ik ben een zondig mens.' Dit doet denken aan ons 'Heer, ik ben niet waardig ...' in de eucharistieviering.
Simon Petrus noemt Jezus hier bij hun eerste ontmoeting al Heer, een woord dat in de Bijbel wordt gebruikt als aanduiding voor God. Zo verbindt Lucas Jezus hier met de HEER, de God van Israël.

Het doet ook denken aan het zesde hoofdstuk van Jesaja, daarom vandaag als eerste lezing gekozen.

Intermezzo: Jesaja 6, 1-5 én 6-7
Daarin horen we namelijk een enorme huiver voor de aanwezigheid van God die de tempel vult, en daaraan gekoppeld het contrast tussen Gods heiligheid en de zondigheid van de mens. God is de heilige, die anders is dan wij mensen, zijn schepselen. Tot God kunnen wij niet naderen zonder geconfronteerd te worden met ons tekortschieten.

Tegelijkertijd klinkt bij Jesaja ook door dat de profeet, het onwaardige mensenkind, door God wél geroepen en geheiligd wordt. Het vuur van Gods altaar zuivert zijn mond en hij wordt gezonden, kan eigenlijk niet weigeren. Heel subtiel en prachtig klinkt die vraag van God nadat hij zijn toekomstige profeet gezuiverd heeft: 'Wie zal ik sturen? Wie kan ons vertegenwoordigen?' In dat 'ons' klinkt van God uit al een bondgenootschap dat de mens insluit.

En dus zegt hij: 'Hier ben ik, stuur mij.', en zo gaat de profeet vanuit Gods luisterrijke tempel op weg, gezonden naar de dorre lege wereld, die een woestenij dreigt te worden omdat de mensen niet naar God willen luisteren.

Dat alles klinkt mee als Simon Petrus en de anderen nu door Jezus worden geroepen.

Begin van de messiaanse beweging rond Jezus
Het eerste wat Jezus antwoordt op Petrus' woorden is wat van Godswege heel de geschiedenis door elke dag opnieuw tot ons mensen wordt gezegd: 'Wees niet bang!' Als mens die niet bang hoeft te zijn voor de Heer, klinkt dan: 'Voortaan zul je mensen vangen', niet om mensen (weer) vast te zetten, maar 'opdat ze leven.' In (de Septuagint, de Griekse vertaling van) de Joodse Bijbel komt dit woord acht keer voor, en betekent daar steeds: mensen redden van de ondergang.
Zo trekt Jezus weldoende rond, predikend en genezend, en nu ook mensen roepend om mee te gaan. 'En zij lieten alles achter en volgden hem': niets is nog belangrijker dan leerling van Jezus zijn. Het zijn deze zelfde drie - Simon Petrus, Jakobus en Johannes - die we over twee weken zullen tegenkomen als zij Jezus vergezellen op de berg Tabor. Zij zijn hem dus inderdaad blijven volgen, hun leven lang om als zijn leerlingen met Jezus te werken aan Gods koninkrijk.

Wij onderbreken na vandaag de zondagen door het jaar, omdat we woensdag - Aswoensdag - de Veertigdagentijd beginnen, maar wat een uitnodiging ligt hier voor ons als wij met Jezus op weg naar Pasen willen gaan: 'Wees niet bang, maar volg mij en je zult mensen redden van de ondergang en bijdragen aan God koninkrijk!'
Archief preken