Parochie De Vier Evangelisten Amsterdam 
 
 
 

Drie lucifers, en maar één vlam

Viering: OVERWEGING OP HET FEEST VAN DE HEILIGE DRIEËENHEID

Lezing:

  • Johannes 16, 12-15

Geschreven door: Paul Begheyn SJ

26 mei 2013

Mijn meester op de lagere school probeerde het mysterie van de Heilige Drieëenheid voor de kinderen zichtbaar te maken door drie lucifers tegelijk aan te steken. &Kijk&, zei hij dan, &drie lucifers, en maar één vlam.& Sommigen onder u zullen ook wel zo&n meester, zuster of pastoor in de klas gehad hebben, die deze theologische truc uithaalden. Maar hebben we er iets aan gehad? Begrijpen we er iets van? Moeten we het eigenlijk wel begrijpen? Er is een soort theologie - al heel vroeg ontstaan - die eenvoudige werkelijkheden ingewikkeld uitlegt. Als wij het over God hebben, kunnen we eigenlijk niet zoveel met wiskunde:
1 x 1 x 1 = 1, en 1 + 1 + 1 = 3.

Het theologische begrip heilige Drie-eenheid, Drievuldigheid of Triniteit kent een lange geschiedenis. Het is zinvol om daar nu even naar te kijken, omdat er veel over geruzied is. De term drie-eenheid wordt in de Bijbel niet gebruikt, noch in het Oude, noch in het Nieuwe Testament. Daarom zijn er diverse groeperingen die dat begrip verwerpen: joden, moslims en sommige christenen. Niettemin werd de leer van de Drie-eenheid in de vierde eeuw tot dogma verheven. Op het Concilie van Nicea in 325 werd de gelijkwaardigheid van Vader en Zoon vastgelegd. Op het Concilie van Constantinopel in 381 werd de Heilige Geest aan deze goddelijke gelijkwaardigheid toegevoegd. Definitief werd de leer van de Drie-eenheid vastgesteld op het Concilie van Chalcedon in 451. Maar worden we hier koud of warm van?

Al dat geruzie over de correcte theologische termen zou ervoor kunnen zorgen, dat we het wezen van onze omgang met God kwijtraken. We kunnen en mogen over God geen dogma&s in beton gieten. We kunnen en mogen over God niet tevreden zijn met wat we kunnen bedenken en berekenen. God is niets en niemand, tenzij wij een relatie met hem hebben. En wat voor kwaliteit die relatie heeft, kunnen we dan misschien toch weer ontlenen aan het mysterie van de Drie-eenheid. Maar dan liever met de woorden van een dichter dan met de formules van een rekenmeester. Zo is er een kerklied dat zingt:

Ere wie ere toekomt,
lichtende levende God
Die ons verwekt en doet zijn,
ons openbaart en herademt
één en volstrekt in allen
en boven allen uit
Vader, Zoon en Geest,
bron, water en stroming,
liefdes eerste begin,
liefdes weg, liefdes volharding.

(Liedboek van de Kerken 306)

Of in een ander kerklied:
Dans mee met Vader, Zoon en Geest,
kom binnen in hun kring,
dat wervelende samenspel
van ver voor ons begin

(Liedboek van de Kerken 706)


Na afloop van onze zondagsviering van vandaag vindt er een parochieberaad plaats over de toekomst van deze geloofsgemeenschap: met wie, hoe, waar, wanneer? Mag ik ter inspiratie een fragment uit een interview met paus Franciscus meegeven?

De Kerk, die stamt uit een tijd waarin ze cultureel gezien een bevoorrechte positie innam. is eraan gewend geraakt haar diensten aan te bieden en beschikbaar te stellen aan degenen die naar haar toekwamen. Dat functioneerde in een gemeenschap die al geëvangeliseerd was. In de huidige situatie moet de Kerk haar structuren en pastorale methoden zodanig wijzigen dat ze een missionair karakter krijgen. We kunnen niet blijven steken in een houding van passief wachten op de 'klant', de gelovige. We moeten structuren ontwikkelen om te kunnen gaan naar waar we nodig zijn, waar de mensen zijn. Waar diegenen zijn die wel willen, maar die geen toenadering zoeken omdat de structuren en vormen verouderd zijn en niet beantwoorden aan hun verwachtingen en aan hun gevoeligheid. We moeten creatief zijn en nagaan hoe we met onze parochies en kerkelijke instanties aanwezig kunnen zijn in de verschillende lagen van de samenleving. Het innerlijk leven van de Kerk moet worden herzien en uitgaan naar het trouwe volk van God. Door deze pastorale ommekeer worden we van een Kerk die het geloof regelt tot een Kerk die het geloof doorgeeft en mogelijk maakt.
Ik wens u allen straks veel durf en creativiteit toe.
Archief preken