Parochie De Vier Evangelisten Amsterdam 
 
 
 

20 juli 2014

Viering: OVERWEGING OP DE ZESTIENDE ZONDAG DOOR HET JAAR

Lezing:

  • Matteüs 13, 24-30

Geschreven door: Paul Begheyn SJ

Het is een sympathiek en verstandig advies dat Jezus ons vandaag geeft in het evangelie
volgens Matteüs: ‘Laat het onkruid met de tarwe opgroeien tot de oogst.’ Je kunt immers bij
jonge groene sprietjes, die net uit de grond aan het komen zijn, moeilijk zien wat nou wat is.
Dat wordt pas duidelijker als ze verder uitgegroeid zijn: opgeschoten vruchtdragende halmen
vermengd met onkruid. De vakterm voor dat onkruid is, volgens mensen die het weten
kunnen, dolik, dat ook de volgende namen kent: bedwelmend rooigras en giftig raaigras. Die
namen zouden je eigenlijk al meteen moeten alarmeren.
​Jezus geeft ons een les in geduld: ‘Laat het onkruid met de tarwe opgroeien tot de oogst.’ Hij
wil niet dat wij te snel ergens het mes in zetten. Dat is pedagogisch heel wijs. In de
opvoeding moet je een kind ook niet te snel de pas afsnijden.
​Toch zit iets me niet lekker in die benadering. Er kan toch een ogenblik komen dat je bij jezelf
denkt: En nou moet het afgelopen zijn met haar gedrag! Nu is het welletjes met de manier
waarop die man mij telkens behandelt. Maar wanneer is dat moment aangebroken? Die
vraag deed me denken aan de film Network uit 1976, die destijds veel indruk op mij maakte,
en liefst vier Oscars wist te winnen. Het gaat over een Tv-presentator, die langzamerhand tot
het inzicht kwam, dat bepaald gedrag binnen de wereld van de omroep en de politiek
onverdraaglijk was geworden. Hij werd ontslagen, maar in zijn laatste uitzending luchtte hij
zijn hart en tot de kijkers zei: ‘Ik ben hartstikke kwaad, en ik neem het niet langer. Als jullie
het met mij eens zijn, moet je morgenavond om zeven uur de ramen van je huis opengooien
en de wereld in schreeuwen: ‘Ik ben hartstikke kwaad, en ik neem het niet langer.’ De
volgende dag stonden overal in Amerika, van kust tot kust, camera’s opgesteld om te
registreren of mensen het eens waren met de ontslagen presentator. En zowaar, het
gebeurde. Ramen vlogen open, en mensen uitten hun ongenoegen. Al hun opgekropte
onvrede kwam naar buiten.
​Iets dergelijks zien we steeds duidelijker in onze Kerk gebeuren. Katholieke mannen en
vrouwen worden steeds mondiger, en laten zich geen knollen voor citroenen meer verkopen.
Dat speelt nu met name in de aanloop naar de synode over het gezin, die in oktober in
Rome gaat plaatsvinden. Over heel de wereld hebben mensen vragenformulieren ingevuld
en opgestuurd, maar ze vrezen dat er met hun inbreng weinig zal gebeuren. De vroegere
president van Ierland, Mary McAleese, formuleerde haar ongenoegen uiterst scherp, toen ze
de synode afwees: ‘Honderdvijftig oude celibataire mannen, die nog nooit een luier hebben
verschoond, proberen getrouwde mensen te adviseren hoe ze hun leven moeten leiden.’
Een Engelse journalist schreef naar aanleiding van de onlangs verschenen agenda voor
deze synode: ‘Als ik bisschop was, zou ik nu ernstig depressief zijn. Ik zou gehoopt hebben
op een lichtpuntje betreffende een serie uiterst moeilijke vragen, die doorslaggevend zijn
voor het welzijn van de hele katholieke Kerk. Ze hebben betrekking op de diepe kloof die
gaapt tussen de katholieke theorie en de katholieke praktijk ten aanzien van huwelijk,
seksualiteit en gezinsleven.’ Dat speelt heel concreet bij twee onderwerpen: anticonceptie en
communie voor gescheiden en hertrouwde katholieken. De problemen rond die twee
kwesties hangen samen met de zogenaamde natuurwet die, zoals het werkdocument zelf
zegt, hoogst problematisch, zo niet onbegrijpelijk is. Want die natuurwet, in een ver verleden
bedacht door bepaalde theologen, is als een onveranderlijk betonnen dogma, waarop de
mens geen enkele invloed meer zou kunnen hebben.
​De synode over het gezin en het evangelie over het onkruid en de tarwe plaatsen ons voor
een dubbele opdracht. Van ons wordt gevraagd om te onderscheiden waar het nu op
aankomt. Aan de ene kant moeten we leren aanvoelen wanneer het ogenblik is aangebroken
om beslissingen te nemen, en de dingen niet langer op hun beloop te laten.
​Daarmee gaat samen je keuze om verantwoordelijkheid te nemen voor je eigen leven en ook
voor dat van anderen. Daar kun je niet voor weglopen, om wat voor reden dan ook. De
toekomst van de Kerk ligt ook in jouw handen. Als je gewetensvol leeft, ontdek je dat.
​Dit is het hoopvolle nieuws waar we steeds meer van overtuigd raken: je hoeft je niet langer
als een onnozel schaap te gedragen, maar kunt zelf als een herder de weg naar de toekomst
van de kerk uitstippelen, samen met anderen. Dat is geen vrijblijvende suggestie, maar de
kern van ons leven als gelovige.
​En wat betreft die twee problematische onderwerpen van de synode – anticonceptie en
communie voor gescheiden en hertrouwde katholieken – , in beide gevallen bepaalt je
geweten wat je moet doen, wat je mag doen, wat je kunt doen.
Archief preken