Parochie De Vier Evangelisten Amsterdam 
 
 
 

Gezins synode

Viering: 30e zondag door het jaar

Lezing:

  • Marcus 10, 46-52

Geschreven door: Pater Paul Begheyn SJ

Vandaag eindigt in Rome de Synode over de roeping en zending van het gezin in Kerk en wereld. Er namen 360 personen aan deel, van wie er 279 mochten stemmen; daarnaast waren er 18 getrouwde stellen en 32 vrouwen. Het was eigenlijk het tweede deel van de Synode, waarvan een jaar geleden het eerste deel plaats vond. Toen waren het twee weken, dit jaar drie. De Nederlandse media hebben zich grotendeels in een oorverdovend stilzwijgen gehuld. Ten onrechte, want de synode was niet alleen vanwege de inhoud belangrijk, maar ook vanwege de vorm. In tegenstelling tot vroeger kon er vrijuit gesproken worden. Het was geen papegaaienpraat. Gevolg was wel, dat er veel ruzie zichtbaar werd. Iemand zei: ‘Ach, dat heb je in gezinnen soms ook.’ Maar er was meer dan eens sprake van een regelrechte aanval op de paus, met name door een groep van kardinalen onder aansturing van de Australiër George Pell. Maar ook sommige journalisten speelden een kwalijke rol, onder meer door rond te bazuinen, dat de paus een hersentumor heeft, hetgeen volledig gelogen is.
Enkele citaten uit de discussies. Eerst uit de rechterhoek: ‘Niemand, zelfs niet de paus, kan de kerkelijke leer vernietigen of veranderen.’ (Kardinaal Robert Sarah) ‘Een vals beroep op barmhartigheid loopt het risico het beeld van God te bagatelliseren.’ (Kardinaal Gerhard Müller) ‘Een compromis is de Heer onwaardig.’ (Kardinaal Carlo Caffarra). En nu drie citaten vanuit de andere hoek: ‘Dit is een Kerk van zondaars. We maken er een zootje van.’ (Kardinaal Vincent Nichols) ‘De Kerk zou niet eerst in de slaapkamer moeten kijken, maar in de eetkamer.’ (Kardinaal Christoph Schönborn) “Homo-verbintenissen zijn prima, zolang je ze niet huwelijk noemt.’ (Kardinaal Godfried Danneels) En nog drie andere citaten ‘Huwelijk en kinderen zijn het grootste geschenk van God.’ ‘De kerkelijke leer over het huwelijk heeft voor vele stellen tot onnoemelijke ellende geleid.’ ‘Homo’s en lesbiennes zijn ook geschapen naar het beeld van God en zijn zijn kinderen’.
Het centrale thema van de Synode was het gezin als belangrijke hoeksteen van de samenleving. Maar de situatie verschilt uiteraard nogal wat betreft de geografische context. In Afrika bijvoorbeeld wordt er anders tegen het huwelijk aangekeken dan in Europa. Er zijn ook andere hete hangijzers ter sprake gekomen, die te maken hebben met de positie van mensen die gescheiden zijn of homo, en met vragen rond de seksuele moraal van de Kerk. Een van mijn medebroeders zei in dit verband: ‘Ten aanzien van die hete hangijzers zou ik vooral drie dingen hopen. Op de eerste plaats, dat men het belang van kerkelijk spreken weet te koppelen aan het belang van de eigen verantwoordelijkheid van gelovige katholieken. Ik hoop ook dat de erkenning van het belang van het huwelijk een positieve waardering van andere relaties van trouw niet in de weg zou staan. Tenslotte hoop ik dat wij allen als gelovigen vanuit de liefde, de trouw en de barmhartigheid zouden leven, waartoe de navolging van Christus ons roept.’
Het nadeel van een Synode is, dat er alleen ongetrouwde mannen op hoge posten het woord voeren. Niet dat zij geen verstandige en inspirerende dingen zouden kunnen zeggen, maar zij die het grootste percentage van de gelovigen uitmaken, de vrouwen, komen er eigenlijk niet aan bod. Om die reden vroeg het belangrijke Engelse weekblad The Tablet aan enkele vrouwen om op te schrijven wat hun inbreng in de Synode geweest zou zijn. Een van hen liet weten: ‘Waarom horen wij voortdurend de leer van onze moeder Kerk als een doorgeven van regels. Wanneer onze kinderen leren om ‘anders’ te worden dan hun ouders en bloedverwanten, kunnen er pijnlijke uitdagingen ontstaan: wanneer een volwassen kind ervoor kiest met een partner samen te leven en niet te trouwen; wanneer je zoon of dochter zichzelf identificeert als homo of lesbisch, en aanvaarding van de partner zoekt binnen het gezin; wanneer het ongelukkige huwelijk van je kind eindigt in een scheiding en geluk vindt met een andere partner. Ik zou niet één katholiek gezin kennen, dat dergelijke kwesties niet heeft meegemaakt. Het is niet zo dat wij als katholieke ouders eenvoudigweg niet instemmen met de kerkelijke leer. Het is eerder dat de mysterieuze liefde die wij als ouders praktiseren ons dwingt om grenzen te overschrijden. En in deze momenten van overschrijding hebben wij een diepte van medeleven, genade en vrede ervaren.’
Ieder die in de knoop raakt vanwege de kerkelijke leer – en niet alleen de leer betreffende het huwelijk – doet er goed aan zich de uitspraak te herinneren van de in 2010 zalig verklaarde Engelse kardinaal John Henry Newman: ‘Ik zal het glas heffen op de Paus, maar nog steeds eerst op het geweten, en pas daarna op de Paus.’ En laat ik daaraan toevoegen wat paus Franciscus niet moe wordt te herhalen: ‘Wees barmhartig’, tegenover anderen, maar zeker ook tegenover jezelf.
Archief preken