Parochie De Vier Evangelisten Amsterdam 
 
 
 

Barmhartigheid

Viering: 2e zondag van de Advent

Lezingen:

  • Baruch 5, 1-9
  • Filippenzen 1, 3-6 en 8-11
  • Lucas 3, 1-6

Geschreven door: Pater Paul Begheyn SJ

Gisteren was het Sinterklaasavond. Hebt u het ook gevierd, met kinderen, kleinkinderen, familie of vrienden? In ons gezin was het vroeger het hoogtepunt van het jaar, waar we allemaal naar toe leefden, en waarvoor we al weken van tevoren bezig waren met het maken van surprises. Er werden veel Prisma-pockets van ƒ 1,25 per stuk onderling cadeau gedaan, waarbij steeds het volgende versje was ingesloten: ‘Als je dit niet bevallen kan, mag je het ruilen bij Kloosterman’; dat was onze boekhandel. In die tijd bestond de discussie over zwarte Piet nog niet, godzijdank. Het feest van Sinterklaas past wel goed in de tijd van de Advent. In beide gevallen gaat het om uitzien naar een bijzonder iemand, die royaal is met zijn gaven. Hij roept ook op tot een zeker gewetensonderzoek. Sinterklaas vraagt aan het kind: ‘Ben je braaf geweest?’ De voorloper van Jezus, Johannes de doper, zegt tot zijn volgelingen: ‘Ik doop jullie met water, opdat je je zoudt bekeren. Bereidt de weg van de Heer, maak zijn paden recht.’
Maar ik wil het vandaag niet hebben over Sinterklaas of Johannes de doper, maar over een gebeurtenis, die over twee dagen plaatsvindt. Ik bedoel de opening van de Heilige Deur in de Sint Pieter te Rome als begin van het Jubeljaar van de Barmhartigheid. Hoe vaak heeft paus Franciscus er niet op gewezen, dat barmhartigheid de maatstaf moet zijn van ons doen en laten. Het gaat er niet om of de regels van de wet kloppen, maar of je hart klopt in je omgang met andere mensen. Voor een bepaald soort mensen vormt dat uitgangspunt een grote bedreiging, en ze verzetten zich steeds vaker en ongenadiger met hand en tand tegen dat pastorale uitgangspunt van de paus. ‘Paus Franciscus tussen de wolven’ heet niet voor niets een pas uitgekomen boek van de Italiaanse auteur Marco Politi.
Een week geleden opende paus Franciscus tijdens zijn reis door Afrika al een Heilige Deur van het Jubeljaar van Barmhartigheid in Bangui, de hoofdstad van de Centraal Afrikaanse Republiek. Daar nodigde hij de mensen uit om naar de andere kant te komen, dat wil zeggen om achter zich te laten oorlog, verdeeldheid en armoede, en vrede te kiezen, verzoening, en ontwikkeling.
‘Het is duidelijk dat de wereld van vandaag barmhartigheid en medeleven nodig heeft, of liever het vermogen om mee te voelen’, zei Franciscus in een recent interview. ‘We zijn gewend aan slecht nieuws, wreed nieuw en de vreselijkste wreedheden die de naam en het leven van God beledigen. De wereld moet ontdekken dat God de Vader is, dat er barmhartigheid bestaat, dat wreedheid niet de weg is, dat veroordeling niet de weg is, omdat het de Kerk zelf is die soms een hard standpunt inneemt, en in de bekoring raakt om een hard standpunt in te nemen en alleen maar morele regels te onderstrepen; veel mensen worden buitengesloten. Het beeld van de Kerk als veldhospitaal na de veldslag komt hier voor de geest: het is echt waar, zoveel mensen worden gewond en vernietigd! Ik geloof dat het nu de tijd is voor barmhartigheid. Allen zijn wij zondaars, ieder van ons draagt innerlijke lasten. Ik voelde dat Jezus de deur naar zijn hart wilde openen, en dat de Vader aan ons zijn ingeboren barmhartigheid wil laten zien, en dat hij om die reden ons de Geest stuurt. Het is het jaar van de verzoening. Er is de wapenhandel, de moord op onschuldige mensen in de wreedst mogelijke manier, de uitbuiting van mensen, van kinderen. Er bestaat tegenwoordig een vorm van heiligschennis tegen de mensheid, omdat de mens heilig is, hij is het beeld van de levende God. En de Vader zegt: ‘Stop en kom naar me toe. Hier is de moederlijke dimensie van God, zijn tederheid. God is zowel vader als moeder.’
Ik heb vrij uitvoerig geciteerd uit een interview dat de paus vier dagen geleden heeft gegeven in het Italiaanse blad Credere (dat betekent: geloven), omdat het een krachtige boodschap is in deze tijd van Advent, en in deze tijd waarin sommige politici en anderen al spreken over een derde wereldoorlog. Ieder van ons kan zich afvragen: ‘Welke deur van barmhartigheid kan ik in mijn leven openen? Naar wie kan ik een deur van barmhartigheid openen, in mijn naaste omgeving, of naar vreemdelingen die een beroep ons mij doen?’
En, ten slotte, wat betreft het monster van de angst, dat ons vaker dan ons lief is dreigt te bespringen, lees ik het gedicht voor, dat de Dichter des Vaderlands Anne Vegter onlangs heeft geschreven naar aanleiding van de aanslagen in Parijs. Het moge ons moed geven om het vol te houden in deze tijd van Advent.
kom vanavond uit je huizen,
tien keer honderd, duizenden
slecht vanavond alle grenzen
sluit je aan bij al die mensen
die verhalen van hun harten
die op zaterdag verschroeiden
aan de kranten die ontvlamden
in miljoenmiljoenen handen
kom vanavond uit je huizen
tien keer honderd, duizenden
stemmen gaan over pleinen
scherper, luider, groter, kleiner:
om de angst nu af te leren
die ons vreet, ons wil verteren
kom vanavond uit je huizen,
honderden maal duizenden
om dat monster te bezweren
Archief preken