Parochie De Vier Evangelisten Amsterdam 
 
 
 

Uw koninkrijk kome, Uw wil geschiede

Viering: 2e zondag door het jaar

Lezingen:

  • Jesaja 62, 1-5
  • Johannes 2, 1-12

Geschreven door: Dr. Jan Verhoeven

Broeders en zusters in Christus,

Wij bidden altijd: Uw koninkrijk kome, Uw wil geschiede in de hemel zo ook op aarde. Daar gaat het in de bijbel om. Hemel en aarde moeten met elkaar verbonden worden. Hier op aarde moet de hemel, dat is een ander woord voor God, zichtbaar worden. Gods liefde, vrede en gerechtigheid. In de Kersttijd openbaart God zich aan de mensen, gaat de hemel open. In de Kerstnacht staat een engel, een bode van God, bij de herders en de heerlijkheid van de Heer omstraalde hen. De engel brengt de blijde boodschap, het evangelie. Vele engelen loven God met de woorden: “Glorie aan God in de hoogste hemel, en op aarde vrede onder de mensen in wie Hij een welgevallen heeft”. Hemel en aarde verbonden. De herders vertelden de blijde boodschap, de geboorte van de Messias, verder en allen die het hoorden stonden verbaasd over wat hun door de herders werd gezegd. Verbazing, verwondering. Het zijn woorden die in het N.T. veel voorkomen. Verbazing, verwondering moeten de emoties bij uitstek zijn die glans geven aan ons leven. Ik kom daar op terug.

De magiërs uit het Oosten hebben een ster zien opkomen. Dit licht aan de hemel wijst hen hier op aarde de weg naar Bethlehem, naar het Kind. Het feest van Epifanie, de openbaring van de Heer aan de volken, de heidenen, aan ons. In de vroeg christelijke kerk stond bij het feest van Epifanie de doop van Jezus in de Jordaan centraal. Maar het feest van Epifanie is een drieluik. Het verhaal van de magiërs uit het Oosten, de doop van de Heer en de bruiloft te Kana.
Vorige zondag stonden we stil bij het middelste paneel, de doop van Jezus in de Jordaan door Johannes de Doper. Ook hier worden hemel en aarde met elkaar verbonden. Jezus wordt gedoopt en is in gebed. Dan gaat de hemel open en de Heilige Geest daalt op Jezus neer in de gedaante van een duif. En uit de hemel klinkt een stem: “gij zijt mijn geliefde zoon in wie Ik vreugde vind”. En een tekstvariant zegt zelfs: “gij zijt mijn zoon, Ik heb u heden verwekt”. Zoon van God betekent in de eerste plaats iemand die leeft met God, een rechtvaardige. Maar we kunnen in de gelovige zin van het woord nooit ten volle mens worden als we niet de kracht en de gaven van de Heilige Geest ontvangen, de geest van wijsheid, de kracht van het geloof, het vuur van de liefde. Jezus is mens en ook hij ontvangt de gaven van de Heilige Geest. Hij zal ze meer dan wie ook nodig hebben op zijn zware weg.

Deze zondag komen we bij het derde paneel van de Epifanie, de bruiloft te Kana. Op de derde dag werd er een bruiloft gevierd in Kana. In de bijbel is de derde dag de dag van een belangrijke gebeurtenis, de dag van de beslissing. Maar klopt dat hier? Als we even eerder beginnen te lezen bij het getuigenis van Johannes de Doper, dan horen we drie keer achter elkaar “de volgende dag”. En dan opeens: op de derde dag. We hebben vier dagen gehad en dan zou het toch de vijfde dag moeten zijn. Het gaat in dit verhaal niet om het tellen maar om de symboliek. “Op de derde dag “is geen vergissing. In het Jodendom is de derde dag de dinsdag en dat was traditioneel de dag om te trouwen.
Want alleen op de derde dag van de schepping staat er twee keer: “en God zag dat het goed was”. De zegen voor bruid en bruidegom. Op de derde dag schept God land en zee. Op het land het groene gras, zaadvormend gewas en vruchtbomen. Dag van de vruchtbaarheid.
Jezus is op de bruiloft met zijn moeder en zijn discipelen. Een merkwaardige bruiloft. Over de bruid en bruidegom wordt niets verteld en tijdens het feest zegt Maria tegen Jezus dat de wijn op is. En Jezus zegt: vrouw, wat heb ik met u te maken. Het klinkt misschien een beetje vreemd en bot. Maar zo is het niet bedoeld.
Ik moet denken aan het verhaal van de twaalfjarige Jezus die in Jeruzalem zoek is. Zijn ouders zoeken hem drie dagen en vinden hem in de tempel bij de Schriftgeleerden. Ze zijn ontzettend ongerust geweest. Hoe kon je ons dit aandoen. En Jezus zei: waarom hebben jullie mij gezocht? Wisten jullie niet dat ik moest zijn in de dingen van mijn Vader. Zo zegt Jezus op de bruiloft tegen zijn moeder dat zijn uur nog niet gekomen is.

We lezen deze zondag uit het evangelie van Johannes. Daar is de belangrijkste taak van Jezus de heerlijkheid van zijn Vader te openbaren. De heerlijkheid van God, dat is zijn genade, zijn liefde voor de mensen. Mijn uur is nog niet gekomen. Het door God gewilde ogenblik is nog niet daar. De wil van zijn Vader in de hemel is belangrijker dan het woord van zijn moeder. Mijn uur is nog niet gekomen. Als Jezus veel later zijn dood aankondigt, zal hij zeggen: het uur is gekomen dat de Zoon des mensen moet verheerlijkt worden.
Jezus doet tekenen opdat de heerlijkheid van God zichtbaar wordt. Op de bruiloft te Kana doet Jezus zijn eerste teken. Hij verandert water in wijn. Als we zien welke tekenen Jezus verder doet dan lijkt dit eerste teken het minst zinvolle. Jezus laat een verlamde weer lopen, geneest een blinde en wekt een dode op.
U begrijpt dat dit eerste teken meer is dan het redden van een feest. Er ligt een diepe symboliek in dit verhaal. Water en wijn. Zonder water kunnen we niet leven. We hebben het iedere dag nodig. Maar als er een feest is dan drinken we wijn, ze geeft vreugde. De wijnstok kan alleen groeien en vruchten voortbrengen in een land waar rust en vrede is. Waar in de bijbel gesproken wordt over vrede, daar is ook gerechtigheid, sjaloom, daar is God. In de bijbel is de mens die geniet van de vruchten van zijn eigen wijngaard het beeld van vrede, rust, sjaloom.
Hoe kan in ons leven het water van alledag wijn worden? Hoe kunnen we vanuit de sleur van alledag, van vastgeroeste gewoontes openstaan voor iets nieuws dat diepte en glans geeft aan ons leven en het hart verheugt. Met de woorden van de bijbel: hoe kunnen we vanuit de duisternis openstaan voor het licht, voor de blijde boodschap.

Ik denk dat het begint met verbazing en verwondering. De bakermat van ons Westerse denken is de Griekse filosofie. Die begint ook met verwondering over alle dingen. Dan pas komt het vragen: waarom zijn de dingen zoals ze zijn, hoe zijn ze ontstaan. Het begin van kennis en wetenschap. Tenslotte de grote levensvragen waar we geen antwoord krijgen op ons “waarom”. Dan ontstaat religie. Mensen hebben geen verklaring voor wat hen overkomt, voor de geheimen die hen overstijgen. Maar ze willen toch op de een of andere manier uitdrukking geven aan hun vreugde of verdriet. Met rituelen, gebed, zang en dans rondom geboorte, huwelijk, ziekte en dood. Tegenwoordig ook in het moderne ritueel van een stille tocht.
Verwondering. Het woord heeft te maken met wonder. In een leven waar alles vanzelfsprekend is, is geen plaats voor verwondering. Hoe was het vroeger: je ging naar de dansvereniging, leerde iemand kennen, trouwde, had een baan en kreeg kinderen. Vanzelfsprekend. Totdat er iets gebeurt en je tot de ontdekking komt dat het allemaal niet zo vanzelfsprekend is.
Dat je erbij stilstaat dat er mensen zijn die veel moeite moeten doen om een partner te vinden, om een relatie in stand te houden en er ook mensen zijn die noodgedwongen alleen blijven. Als het goed is, moet er dan ook het moment zijn van de verbazing, verwondering dat mensen in de diepere zin van het woord elkaar ontmoeten, elkaar vinden. Maar ook dankbaarheid. In een gebed van de huwelijksmis staat: wij danken u God dat Gij de wegen van deze twee zo hebt omgebogen dat zij elkaar zouden vinden.
Als alles vanzelfsprekend is en wij ons niet meer kunnen verwonderen dan zullen we ook nooit toekomen aan een innerlijke, diepe vreugde en blijdschap, dan zal in ons leven het water nooit wijn worden. Je verwonderen betekent iets onverwachts in je leven toelaten, openstaan voor wat je overkomt. Dat is de openheid die nodig is voor het geloof. Herders en wijzen worden geleid naar Bethlehem, verwonderen zich en zijn vol vreugde.
Alleen door de openheid van de verwondering is het mogelijk dat wij God in ons hart toelaten, dat in ons hemel en aarde verbonden worden.
Op de bruiloft van Kana wordt de heerlijkheid van God openbaar. Hemel en aarde worden verbonden. Het aardse water wordt hemelse wijn. Of met de woorden van de kerkvader Augustinus: “het water zag God en het bloosde”. Amen.
Archief preken