Parochie De Vier Evangelisten Amsterdam 
 
 
 

Kerstnacht 2016, Sint Lucaskerk

Viering: Kerstnacht 2016, Sint Lucaskerk

Lezing:

  • Kerst

Geschreven door: Pastor Colm Dekker

Kerstnacht 2016, Sint Lucaskerk

‘Kind ons geboren, zoon ons gegeven,
God onbedwingbaar, vader voor eeuwig,
koning van de vrede.’

Deze acclamatie voor Kerstmis zongen we zojuist, en die komt uit de eerste lezing van Jesaja.
Het eerste snappen we nog:
‘een kind dat ons geboren is, een zoon die ons gegeven wordt’.
Daarin herkennen we gemakkelijk Jezus als het kerstkindje in de kribbe van Betlehem.
‘God onbedwingbaar, vader voor eeuwig’, dat wordt al moeilijker.
Is dit kindje dan God? Laat de grote God zich zien in dit kleine baby’tje?
En hoezo dan onbedwingbaar? Kijk eens hoe kwetsbaar hij is!
En hoezo is God voor ons dan als een vader voor eeuwig?
Durven wij te geloven - zoals dit kind Jezus aan de wereld zal gaan leren -
dat we God mogen zien en ervaren als een barmhartige Vader
die altijd met wijd open armen voor ons klaarstaat, altijd, maar vooral als wij het niet verdienen.
En dan ‘nog koning van de vrede’.
We weten wel dat Jezus zo genoemd wordt, maar hoe geloofwaardig is dat?
In de afgelopen tweeduizend jaar is er toch bepaald geen vrede gekomen.
Waarom zouden wij dan vanavond moeten samenkomen alsof wij dat wel geloven.
Is de kerstnacht, is geloven überhaupt dan niet meer dan een vorm van vluchtgedrag?
‘We weten wel dat het niet helpt, en dat Jezus echt geen vrede brengt,
maar onze wereld is vaak zo hard dat we hier tenminste even een warme, vredige plaats vinden,
even een plek om te schuilen, wat sfeer opdoen voor de kerstdagen met de familie,
voordat we - waarschijnlijk wel maar al te gauw - weer worden geconfronteerd met de echte wereld,
met de harde werkelijkheid die we helaas niet kunnen buitensluiten.’
Laat ik het maar zeggen: ik snap die gedachte wel, maar, nee, dat geloof ik niet,
en volgens mij verstaan we dan de kerstboodschap van vanavond ook niet goed.

Laten we een poging doen om te verstaan wat de profeet Jesaja en de evangelist Lucas ons zeggen,
en of we daar ook in 2016 en 2017 iets mee kunnen, zonder dat we onze kop in het zand steken.

Daarvoor zou ik in het evangelie opnieuw terug willen zetten wat vertalers hebben weggemoffeld.
Tot drie keer toe staat er namelijk in het Grieks: ’Egeneto ... - ’Egeneto ... - Kai ‘ ’egeneto ...
Letterlijk vertaald betekent dit: Het geschiedde ... - Het geschiedde ... - En het geschiedde ...
In de meeste Nederlandse vertalingen wordt dit weggelaten,
en wordt er alleen verteld wát er dan gebeurd is,
maar ik denk dat de schrijver ons hier ook - allereerst - verteld
dát God hier geschiedenis schrijft in het leven van mensen.

De eerste keer in dit verhaal is dat als keizer Augustus voor het eerst in de geschiedenis bepaalt
dat er een volkstelling moest worden gehouden.
Hij is de baas van het Romeinse rijk, dus van zo ongeveer de halve wereld,
en hij voelt zich de heer van de geschiedenis.
Hij wil die volkstelling om nog meer grip te krijgen op de geschiedenis.
Als dit eenmaal gebeurd is, kan hij namelijk van iedereen belasting gaan eisen
zodat hij financieel kan doen en laten wat hij wil,
en zonen kan opeisen voor zijn leger zodat hij ook militair de baas blijft.
Kortom, hier zien we de geschiedenis met de grote G: Augustus schrijft de geschiedenis.
Althans, dat denkt hij zelf, en zo ziet het er van de buitenkant inderdaad ook uit.
Augustus zegt: ‘Ga!’, en iedereen gaat; ook Jozef die op weg gaat naar Betlehem.
De tweede keer dat er staat: ‘Het geschiedde’, is als Jozef en Maria in Betlehem zijn,
en de tijd aanbreekt dat Maria haar kind gaat baren,
maar er is nergens plek voor hen.
Dit lijkt wel een geschiedenis met een heel kleine g:
ergens aan de rand van de wereld wordt een kind geboren,
zeg maar in een sloppenwijk in Afrika of Latijns-Amerika, ergens in de Derde Wereld,
waar geen camera bij is, en waar we bij wijze van spreken nu alleen nog van zouden weten
omdat de grote keizer Augustus op het idee is gekomen dat iederéén geregistreerd moet worden.
Toch beschrijft Lucas het in zijn evangelie anders, namelijk dat er inderdaad geen camera bij is,
maar wel zijn er boodschappers ’aggelloi, dat al lijkt op ons woord engelen,
maar dat letterlijk boodschappers betekent, omdat zij de boodschappers van God zijn.
Zij komen niet naar keizer Augustus in Rome, niet naar koning Herodes in Jeruzalem,
zelfs niet naar de inwoners van Betlehem, en zelfs niet naar Jozef en Maria.
Nee, ze komen het goede nieuws brengen aan de herders, buiten op de velden rond Betlehem.
En het eerste wat ze dan zeggen, is wat de boodschappers van God in de Bijbel altijd zeggen:
‘Wees niet bang!’, want angst is bij ons mensen de eerste reactie op iets nieuws of onverwachts.
‘Ik heb een boodschap van grote vreugde voor iedereen:
vandaag is jullie redder, jullie bevrijder geboren, de Messias, hij die genoemd wordt:
Immanuël - God-met-ons, die zal laten zien hoe God ons niet in de steek laat,
maar in alles van het leven met ons meetrekt.
En als teken dat het echt waar is, vind je in Betlehem een pasgeboren kindje in een voerbak.’
Deze boodschap zet de wereld op z’n kop: de kleine geschiedenis schrijf je met een grote G.
Aan de rand van de wereld, in de Derde Wereld, schrijft God geschiedenis.

De derde keer ‘En het geschiedde’ is als de engelen zijn vertrokken van de aarde naar de hemel,
en de herders moeten besluiten wat zij met deze boodschap gaan doen:
alles laten zoals het is altijd was, of op weg gaan met deze boodschap van hoop, geluk, vrede, redding.

Hier ligt volgens mij ook de uitdaging voor ons: durven wij mee te schrijven aan de geschiedenis?
Geloven wij dat God ook met ons en in ons geschiedenis wil en kan schrijven?
Of zeggen we: Kijk naar Aleppo, kijk naar Berlijn, kijk naar ons versnipperde eigen land,
dat is de echte geschiedenis, daar kan ik toch niks mee met een boodschap van Kerstmis?
Ik zou u willen zeggen: Kijk dan ook eens naar Tijn, dat ongeneeslijk zieke jongetje van 6 jaar,
dat in zijn eentje ruim 2 miljoen euro weet op te halen voor Serious Request,
omdat hij iets wilde doen om deze wereld mooier te maken, ook als hij er straks niet meer is,
en omdat zoveel mensen daardoor geraakt blijken en in hem willen geloven en hem steunen.
Inderdaad, wij zijn geen Trump of Clinton, geen Wilders of Rutte of wie het hier ook straks wordt,
maar wij mogen geloven dat uiteindelijk God geschiedenis schrijft in ieder van ons.
God wordt mens in ieder van ons,
en God vraagt ieder van ons om met die boodschap van hoop en vrede op weg te gaan,
om niet te berusten in de angst van deze wereld,
maar om te geloven in de toekomst die mooi is en die vandaag begint.
Zeg niet: ik stel niks voor, niemand ziet mij staan, ik heb niets te betekenen,
maar laat 2017 een jaar van vrede en vertrouwen worden,
een jaar van geloof, van verbroedering en solidariteit van alle mensen,
van de helft die ‘niets gelooft’ met de gelovige helft van christenen, moslims, joden en anderen,
van de ene kleine helft van de wereld die het eigenlijk heel goed heeft
met de andere grote helft die niet of nauwelijks genoeg heeft om in leven te blijven.
Laten wij engelen zijn, laten wij herders zijn, laten wij Maria en Jozef zijn,
laten wij mensen zijn die op onze tijd natuurlijk ook bang zijn,
maar laten we op weg gaan naar een wereld van vreugde en van vrede.
Zo wens ik u en ons allen van harte toe: een Zalig Kerstfeest!
Archief preken