Parochie De Vier Evangelisten Amsterdam 
 
 
 

Frans van de lugt

Viering: 5e zondag veertigdagentijd

Lezing:

  • Jesaja 43,16-21

Geschreven door: Pater Paul Begheyn s.j.

Vandaag, op 7 april 2019, precies vijf jaar geleden, werd in in de
christelijke wijk van de stad Homs, in het westen van Syrië, de
Amsterdamse jezuïet Frans van der Lugt op klaarlichte dag doodgeschoten
in zijn huis, vermoedelijk door extremisten van het Al-Nusra front.
Hij was 75 jaar oud. De moord kwam diezelfde dag nog over heel de
wereld in het nieuws, en werd gememoreerd door anderen paus
Franciscus en Ban Ki-moon, destijds secretaris-generaal van de
Verenigde Naties. Het opmerkelijke, en misschien ook wel wrange is,
dat enkele dagen na de moord op Frans de mensen, die opgesloten
zaten in de stad, het belegerde gebied konden verlaten onder leiding
van de Verenigde Naties.
Aan het einde van hetzelfde jaar werd Frans in het actualiteitenprogramma
Een Vandaag gekozen tot de moedigste mens van 2014, categorie
buitenland.
Twee jaar later ontving hij postuum de Dietrich Bonhoeffer-onderscheiding,
‘omdat hij mensen in deze tijd tot godsvertrouwen, moed en daadkracht
inspireerde’.
Gisteren werd in de Doopsgezinde kerk aan het Singel en aansluitend
in de naastgelegen kerk van De Krijtberg aandacht besteed aan zijn leven
en werken. Vandaag doen we het hier opnieuw in deze Lucaskerk, vanwege
de speciale band die Frans heeft met deze kerk. Hij ontving hier immers
op 29 mei 1971 de priesterwijding van de Haarlemse bisschop Theo
Zwartkruis.
Na zijn studies in Nijmegen, Beiroet en Lyon, was Frans van der Lugt
werkzaam in Syrië, achtereenvolgens in Homs en Damascus en opnieuw
Homs, waar hij onderwijs gaf en onderdak verleende aan geestelijk
gehandicapten. Buiten Homs verbouwde hij op een stuk land groente, en
had hij een wijngaard met een productie van 50.000 flessen wijn per jaar.
Het bood verblijf en werk aan veertig mensen met een mentale beperking.
Dit project, ‘Al Ard’ genaamd, beoogde de harmonie tussen christenen
en moslims te versterken. Daar organiseerde hij ook retraites voor
teenagers van alle geloven, in de vorm van achtdaagse trektochten.

De straten rondom het jezuïetenhuis zijn nog steeds zwaar beschadigd,
ook al is het vechten gestaakt. De plaats van Frans is nu ingenomen door
vier nieuwe jezuïeten. Elders in Syrië werken drie jezuïeten in Damascus en
drie in Aleppo.
Twee jaar vóór zijn dood vertelde Frans van der Lugt hoe hij met de
mensen uit zijn buurt toeleefde naar het Paasfeest: ‘De mensen hoorden
dat ik met de overgebleven christenen, vooral orthodoxen, Palmzondag
wilde vieren. Ze zeiden toen tegen mij: ‘De kerk ligt vol stof van al die
bombardementen. We gaan samen de kerk schoonmaken en dan komen
we zondag ook in de mis.’ Zo gebeurde het ook. Op Palmzondag zaten
ze met de orthodoxen in de mis, hun kinderen met hun mooiste kleren op
de eerste rij. Wij hebben ook een imam bij ons wonen, met zijn vrouw en
kinderen. Die heb ik toen gevraagd tijdens de mis een tekst uit de Koran
voor te lezen. Dit deed hij met veel enthousiasme, en zowaar kwam hij
ook nog met een mooie preek voor de dag, over broederschap. En toen
wilden ook de meesten communiceren. De vrouw van de imam kwam er
ook aan. Toen gingen al mijn dogmatische neigingen (voorzover ik die
nog heb of ooit gehad heb) de mist in.
En dan het Paasfeest. Weer iedereen in de mis. Dood, leven, verrijzenis.
Wat hebben die mensen een natuurlijk Paasgeloof. Onder bombardementen
zijn ze op de vlucht geslagen. Alles hebben ze verloren, maar hun geloof
in het leven niet. Ze kunnen nog lachen, dienstbaar zijn, kinderen blij
maken. Ze zijn naakt en met lege handen door de dood heen getrokken,
op weg naar nieuwe levensmogelijkheden. Hun geloof heeft niets
kunstmatigs, maar komt opborrelen uit een levensbron, die diep in hun
aarde huist.’
De dag vóór zijn dood schreef Frans van der Lugt: ‘We bereiden ons
voor op Pasen, het feest van de overgang van dood naar leven. Licht
schijnt vanuit de donkere grot en zij die deze vlek van duisternis
beschouwen, zien een groot licht. We wensen deze verrijzenis voor
Syrië. Laten we voortgaan.’
Wat kunnen wij leren van deze Amsterdamse martelaar? Dat we
niet moeten opgeven, volhouden en voortgaan. Dat we creatief en
vindingrijk moeten blijven. Wat is het kenmerk van een echte christen?
Dat hij of zij gevoel voor humor heeft.
In die zin kunnen we ons aansluiten bij de lezing van vandaag uit
de profeet Jesaja: ‘Blijf niet staren op wat vroeger was, sta niet stil in
het verleden. Ik, zegt God, ga iets nieuws beginnen. Het is al begonnen.
Merk je het niet?’
Amen.
Preek nummer 1 2 3 4 5 Archief preken